Ciku atau nama sainsnya Achras zapota adalah antara buah-buahan tropika
yang lazat rasanya dan mempunyai isi yang lembut dan halus. Buah ciku
biasanya dimakan terus bukan sahaja enak dimakan malahan banyak
khasiatnya. Kandungan gula, vitamin C dan mineral terutamanya kalsium
dalam buah ciku adalah tinggi. Buah ciku sebenarnya setanding dengan
buah pir dalam kandungan vitamin A, vitamin BI, B2 dan niasin, tetapi
kandungan vitamin C dan kalsiumnya lebih tinggi. Selain dimakan terus,
buah ciku boleh dijadikan halwa, jeli dan hirisan kering.
Pokok ciku agak kecil atau sederhana, iaitu tingginya mencapai 25 m. Pokok ciku berbentuk piramid semasa kecil dan menjadi bulat apabila matang. Ciku ialah sejenis tumbuhan yang menghijau sepanjang tahun, berdahan rendah, berdaun lebat serta mempunyai batang yang liat. Pokok ciku lambat membesar tetapi dapat hidup lama. Satu ciri pokok ciku yang menarik ialah kebanyakan bahagian pokoknya, terutamanya kulit kayu mempunyai getah. Getah ini ialah chicle yang dahulunya digunakan sebagai bahan asas gula getah.
Daun ciku ialah jenis mudah, agak tebal, berwarna hijau tua dan
berkilat. Daun-daun bersusun di hujung ranting muda. Bentuk daun bujur
telur berukuran 5 – 13 cm panjang dan 2.5 – 6.5 cm lebar. Bunga biasanya
dikeluarkan di celah daun dan kadang-kadang di hujung ranting. Bunga
ciku ukuran kira-kira 5 – 6 cm lebar. Kulit buah nipis dan berwarna
perang kotor. Buah yang cukup masak mempunyai kulit yang berwarna perang
dan tidak begitu menarik. Isi ciku lembut dan berwarna perang pucat.
Rasanya manis dan berjus.Teksturnya halus tetapi kadang-kadang agak
kesat atau berpasir. Di dalam isi terdapat 1 hingga 6 biji yang keras
dan leper, berwarna hitam kecil, berwarna putih dan tidak begitu jelas
kerana tidak kembang penuh. Bunga ini jenis lengkap, iaitu mengandungi
stamen dan stigma pada sekuntum bunga. Buah ciku berbentuk hampir bulat
atau bujur . Biji-biji ini sangat mudah diasingkan danpada isinya.
Jenis-jenis ciku yang paling popular di Semenanjung Malaysia ialah Jantung, Be tawi dan Subang. Ciku Jantung mempunyai buah yang agak besar, iaitu 90 – 120 g, berbentuk bujur dan berwarna perang kemerahan pucat Isinya lembut teksturnya halus, berjus dan berbau harum.Wamanya perang kemerahan, mengandungi 3-6 biji yang hitam berkilat, keras dan leper. Saiz buahnya agak seragam dan mudah dikendalikan.
Ciku Subang banyak ditanam di kawasan Subang, Selangor. Buah jenis ini berbentuk bujur dan saiznya sederhana. Rasanya sangat manis dan tekstur isinya lebih halus dan tidak berpasir dibandingkan dengan ciku Betawi dan Jantung. Ciku Betawi mempunyai saiz dan kemanisan buah yang sedertiana. Bentuknya bujur sedikit atau hampir-hampir bulat. Kulit buahnya nipis. Isinya manis tetapi tekstumya agak kesat dan berpasir.
Ciku adalah antara buah-buahan yang digemari ramai dan berpotensi sebagai buah segar untuk pasaran tempatan. Antara masalah yang dihadapi ialah tempoh penyimpanan buah yang singkat dan pengendalian buah yang agak rumit.
.jpg)
